Officieel weblog van de regionale Bomenstichting Fraxinus Excelsior

Welkom op de weblog van Bomenwerkgroep Fraxinus Excelsior. Bomenwerkgroep voor de Hoeksche Waard.

woensdag 11 oktober 2017

Plataan Blaaksedijk flink ouder dan gedacht

Dat is nou weer eens leuk bomennieuws: Deze Oosterse plataan aan de Blaaksedijk hadden we dus te jong ingeschat... Einde september langs geweest en even met de aardige eigenaar gepraat (die gelukkig ook blij is met de prachtige plataan) en het bleek al een behoorlijk boompje te zijn vóór de Watersnood. 

Geen boom dus die in 1954 of 1955 is aangeplant, maar eerder in 1935 of 1936. Een daarmee is deze prachtige plataan met een diameter van rond de 90 cm dus minstens tachtig jaar oud. (Bij het aanplanten is het al een boompje van een jaar of vijf á tien, dus de leeftijd komt uit op bijna 90 jaar.) In principe komt hij dus qua leeftijd nu in aanmerking voor de (landelijke) monumentale status en dit gaan we ook even kortsluiten met de gemeente Binnenmaas. Dit soort bomen verdienen alle mogelijk bescherming, zeker als de eigenaar ook gesteld is op zo'n boom. Dan moeten zoveel mogelijk relevante gegevens worden verzameld, want wie weet hoe een volgende eigenaar tegen zo'n boom aankijkt? Nu weten we niet alleen dat de boom minstens 80 jaar oud is, we weten ook dat hij kerngezond is en regelmatig wordt nagekeken en onderhouden door een erkende boomverzorger.


Weer tientallen slachtoffers iepziekte in 2017

Nu de zomer van 2017 er bijna op zit kan Bomenwerkgroep Fraxinus Excelsior de balans opmaken voor wat betreft de besmettingen van oude(re) en monumentale iepen in de regio. De conclusie is wat betreft de vooroorlogse iepen, bomen aangeplant tussen 1926 en 1935 ronduit dramatisch. Minstens tien, maar zeer waarschijnlijk elf bomen zijn ziek geworden, of al dood en in een enkel geval al geruimd.

Naast deze elf beeldbepalende bomen kwamen er meldingen van zieke iepen uit ondermeer Maasdam, 's-Gravendeel en Puttershoek. Ook langs de N217 en bij de A29 en bij de Westdijk werden zieke bomen gesignaleerd. Helaas zijn begin september alleen de bomen die gemeentelijk eigendom zijn geruimd. De dode en zieke iepen die eigendom zijn van b.v. het waterschap, of die onder beheer vallen van het waterschap en provinciale bomen stonden vele maanden na de meldingen nog kaarsrecht, maar tevens morsdood overeind. Dat gold ook voor een aantal dode, vooroorlogse iepen langs de diverse dijken in de Hoeksche Waard. Het gaat dan om bomen langs o.a. de Oud-Bonaventurasedijk en de Oudendijk. Buitenlandse boomdeskundigen die de foto's van de dode, oude iepen onder ogen kregen reageerden onthutst. Van de vijftig oude iepen die halverwege 2016 nog resteerden is de afgelopen dertien maanden nu ruim een vijfde ziek geworden, of reeds al dood en gekapt. Ondanks dat de Hoeksche Waard een Nationaal Landschap is, is er de afgelopen vijf jaren op geen enkele manier meer werk gemaakt van de bescherming van de oude en oudere iepen. De trieste gevolgen daarvan zijn nu zichtbaar in het landschap. Als het in dit tempo doorgaat zullen de vooroorlogse iepen die nog resteren binnen een jaar of vijf verdwenen zijn. Een verarming voor de Hoeksche Waard, volgens 'Fraxinus Excelsior'. Niet voor niets kwalificeerden deskundigen uit Wales, Groot-Brittannië, België en Schotland en de landelijke Bomenstichting eerder de iepen bij het iepenlaantje te Westmaas en de groepjes oude iepen langs de dijken als 'uniek' en 'heel waardevol'. Van de pakweg zeventig bomen die er toen in 2012 nog stonden resteren er nu nog negendertig, hooguit veertig.



Massaal kappen essen lijkt op paniekvoetbal

Ineens is de 'essentaksterfte' groot nieuws in Nederland en dat kwam afgelopen zomer mede door een plan van Staatsbosbeheer om massaal essen (ziek en mogelijk zieke bomen) te gaan kappen. Volgens Staatsbosbeheer is inmiddels al meer dan 80% van de essen in Nederland ziek. De regionale Bomenwerkgroep Fraxinus Excelsior herkent zich niet in die cijfers en ziet ook niets in het massaal kappen van essen.

Ondertussen heeft men in Nisserwaard al laten weten om de essen, die worden bedreigd door een schimmel, nog niet te gaan kappen. Volgens ondermeer de opzichter van het Hartelpark in Spijkenisse is dit geen oplossing. De Hoeksche Waardse bomenwerkgroep sluit zich daar van harte bij aan. In Nisserwaard gaat men wel de zieke/dode takken van de essen verwijderen. Een veel logischere optie, volgens 'Fraxinus Excelsior'. 'Wij hebben de afgelopen weken zelf onderzoek gedaan naar essen, vooral in de omgeving van 's-Gravendeel, Schenkeldijk, Mookhoek en langs de N217. Er zijn in dat gebied zelfs groepen en groepjes essen waar geen zieke boom tussen staat. Althans, het is nergens zichtbaar aan de bladeren (die snel verdorren, meestal ergens bovenin de kroon) of aan dode takken. Langs de N217 in de buurt van 's-Gravendeel staan meerdere groepjes jonge essen en in die drie groepen, samen zo'n veertig bomen, vonden we maar één zieken boom. Ook het essenbosje bij de Kiltunnel, dat uit vele tientallen essen bestaat, staat er dit jaar prima bij. Bijna geen dor blad te zien. Langs de dijken en op de geluidswal bij 's-Gravendeel staan wel een aantal slechte exemplaren, maar zeker geen 80%, hooguit 30-40% is ziek. Om nu alle essen te gaan kappen is wat ons betreft paniekvoetbal'.

Volgens sommige deskundigen zijn er aanwijzingen dat sommige kweekvormen, zoals de smalbladige essen minder vatbaar zijn voor de schimmelziekte. Het beeld in 's-Gravendeel en naaste omgeving lijkt dit te bevestigen. Een groep smalbladige essen op het vroegere Evides terrein staat er prachtig bij. In de kronen zitten geen dorre bladeren, maar gewoon jong blad. De slechte essen in 's-Gravendeel en langs de N217 waren deels al in mindere conditie en hebben ook niet bepaald een ideale standplaats. 'Wij hopen dat het gezonde verstand gaat zegevieren en dat er versneld gezocht wordt naar oplossingen. Wat ons betreft is dat zoeken naar resistente, of minder vatbare soorten en ook kijken naar remedies. We hebben uiteindelijk ook een middel gevonden tegen de iepziekte en inmiddels lijkt de warmtebehandeling bij zieke kastanjes ook succesvol. Staatsbosbeheer ligt niet voor niets met regelmaat onder vuur van bekende natuurbeschermers, zoals Rob Bijlsma. Men kiest volgens sommigen te snel voor kap en hier lijkt dat ook weer te gebeuren. Wij hopen dat andere regio's het voorbeeld van Nisserwaard volgen', aldus Arie Pieters van 'Fraxinus Excelsior'.


'Fraxinus Excelsior' wil behandeling van beeldbepalende paardenkastanje

De bloedingsziekte heeft de afgelopen vijftien jaar heel wat schade aangericht aan met name witte paardenkastanjes in ons land. Maar er lijkt nu steeds meer licht te verschijnen aan het einde van de tunnel. Omdat er ook in de Hoeksche Waard een aantal oude en monumentale paardenkastanjes staan, heeft Bomenwerkgroep Fraxinus Excelsior de recente ontwikkelingen rond deze ziekte nauwlettend gevolgd.

Ondermeer net buiten de Hoeksche Waard ging de gemeente Dordrecht aan de slag met de zogenaamde 'warmtebehandeling'. Dit gebeurde ondermeer bij enkele zieke, monumentale (witte) paardenkastanjes bij Eetcafé De Wilhelminaboom. Er was al eerder wetenschappelijk aangetoond, in wat men dan een gecontroleerde omgeving noemt, dat deze warmtebehandeling werkt, maar einde vorig jaar bleek dat ook de behandeling van o.a. de zieke kastanjes bij 'De Wilhelminaboom' zijn werk had gedaan. Recent is men van 'Fraxinus Excelsior' zelf wezen kijken, aan de overzijde van de Dordtse Kil, bij de behandelde paardenkastanjes en inderdaad; ze staan er nu weer net zo mooi bij als vijf jaar geleden, voordat ze ziek werden.

Beeldbepalende paardenkastanje behandelen
Gelukkig is de 130 jaar oude, monumentale paardenkastanje aan het Dokter van der Bijlplein in 's-Gravendeel nog steeds gevrijwaard van de bloedingsziekte, maar dit geldt niet voor één van de grootste, beeldbepalende paardenkastanjes in Maasdam, die nog niet de monumentale status heeft. Een kleine tien jaar geleden werd bij deze boom de ziekte vastgesteld, maar elke keer blijkt deze boom zich weer 'op te kunnen richten' en dus blijft hij nog steeds stand houden. Deze zomer staat hij er zelfs weer wat beter bij dan verleden jaar. Nu duidelijk is dat de warmtebehandeling ook in de praktijk succesvol is heeft 'Fraxinus Excelsior' bij de gemeente Binnenmaas het verzoek neergelegd om deze boom, tenslotte één van de grootste paardenkastanjes van de gemeente, ook te behandelen. Gelet op de huidige conditie van de boom en de nu bekende onderzoeksgegevens is dit nog goed mogelijk. Naar de mening van 'Fraxinus Excelsior' is deze boom altijd al een aanwinst geweest voor het Nationale Landschap H.W. en dit kan nu ook zo blijven.

zaterdag 3 juni 2017

Meer oude iepen ziek dan gedacht

Dit voorjaar werd helaas pijnlijk duidelijk dat er nog meer oude, Hollandse iepen ziek zijn dan eerder (einde 2016) werd gedacht door ondergetekende en onze bomenwerkgroep. Ondermeer aan de Oud-Bonaventurasedijk zullen er binnenkort twee worden gerooid.

Bij de Mariënhoeve bij Westmaas werd vorig jaar nog gedacht en gehoopt dat het daar mogelijk bij vier zieke/dode iepen zou blijven, maar inmiddels is duidelijk dat vijf bomen ziek zijn en dat er ééntje een twijfelgeval is. Het lijkt er echter sterk op dat ook deze boom is aangetast en dat wil zeggen dat er van deze negen unieke, monumentale iepen straks nog maar drie gezond en wel overeind staan. Langs de dijken zullen er minimaal drie vooroorlogse iepen sneuvelen en dan moeten we heel de zomerperiode nog krijgen.... Het resultaat van een compleet falende overheid, die in de vorm van de Commissie Hoeksche Waard alle adviezen in de wind sloeg en zelfs doof was voor de inbreng van diverse buitenlandse deskundigen, die met name de negen bomen die samen nog het iepenlaantje vormden destijds (2012) unaniem uniek vonden. Het heeft allemaal niet mogen baten. In de Hoeksche Waard was het teveel gevraagd om met behulp van injecties een kleine zestig unieke, oude iepen in stand te houden. Weet u hoeveel iepen in en rond Den Haag jaarlijks injecties krijgen tegen de iepenziekte? Negenduizend! Het leven is keuzes maken, zullen we maar zeggen...

woensdag 12 april 2017

Monumentale platanen blijven staan in centrum 's-Gravendeel

Deze week werden dan de plannen voor het centrum van 's-Gravendeel bekend. Er waren al veel eerder 'studies', maar met wat nu op papier staat lijken alle betrokken partijen te kunnen leven. 

En dat wil dus ook zeggen dat wij als bomenwerkgroep ermee akkoord kunnen gaan, omdat uiteraard alle monumentale platanen (de hele groep voor de Hervormde Kerk) in deze versie van de plannen blijft staan. En zo hoort het natuurlijk ook! Zover onze info nu reikt blijven verder ook de beeldbepalende esdoorns (een duo) op 'de kop' van de Kreek staan. Het lijkt dus gelukkig een eind goed, al goed verhaal te zijn. Ondanks dat de eerste geluiden na de studies van een jaar geleden er toen nog op leken te wijzen dat de platanen 'in de weg stonden'. Maar uiteindelijk is het plan, zoals dat nu op tafel komt, inclusief deze groep monumentale bomen. (Officieel monumentaal sinds 2002.)

vrijdag 24 maart 2017

Boomfeestdag 2017 werd ook in de Hoeksche Waard uitgebreid gevierd

De Nationale Boomfeestdag 2017 had dit jaar, mede i.v.m. de verkiezingen voor de Tweede Kamer en de voorjaarsvakantie een afwijkende datum. Maar dat maakte het jaar niet minder feestelijk voor de organisatie, want dit jaar bestaat de Boomfeestdag namelijk 60 jaar. En ook de Hoeksche Waard zette haar beste beentje voort. Voor het eerst sinds vijf jaar deden bijna alle gemeenten in de regio weer mee. Er werden jonge bomen geplant in Strijen, Korendijk, Binnenmaas en Cromstrijen.

De regionale Bomenwerkgroep Fraxinus Excelsior, die zich al vanaf begin (2003) heeft ingezet voor de promotie van de Boomfeestdag in de Hoeksche Waard, was uiteraard blij dat het jubileumjaar ook in de regio zo enthousiast werd opgepakt. 'Veel mensen kennen ons vooral van onze inzet voor oude bomen, maar zonder jonge bomen uiteraard geen oude bomen. Je moet natuurlijk ook wat dat betreft vooruit blijven kijken', aldus coördinator Arie Pieters. De Boomfeestdag van 1957 was eigenlijk de allereerste klimaatmaatregel in Europa. Staatsbosbeheer organiseerde de Boomfeestdag in 1957 voor het eerst, als reactie op de oproep van VN-secretaris Dag Hammerskjöld om bomen te planten met én voor de nieuwe generatie. Deze oproep, en de daaruit voortvloeiende oprichting van de Boomfeestdag, was feitelijk de allereerste maatregel voor een beter klimaat en heeft inmiddels geleid tot het aanplanten van ruim 10 miljoen bomen. 'Aandacht voor het klimaat is meer dan actueel', zegt Peter Derksen, directeur Stichting Nationale Boomfeestdag, hierover. 'We blijven daarom doorgaan om kinderen actief te betrekken bij klimaatvraagstukken en relevante oplossingen, zoals het planten van bomen. Want inzetten voor een beter klimaat doe je samen met de nieuwe generatie. Zo leren zij dat zij zelf in belangrijke mate een bijdrage leveren aan hun eigen toekomst en die van ons klimaat. We zijn er trots op dat jaarlijks 110.000 kinderen zich weer inzetten voor het klimaat door zeker 200.000 bomen en struiken (90 voetbalvelden!) in 300 gemeenten te planten.' In de Hoeksche Waard gingen afgelopen woensdag 22 maart tientallen jonge bomen de grond in, ondermeer in Strijen (hier werden maar liefst 20 bomen aangeplant), Westmaas, Zuid-Beijerland en Numansdorp.

donderdag 9 februari 2017

Mogelijk 2e helft 2017 meer duidelijkheid bomenlijsten Binnenmaas

Hoe gaat het verder met de ooit toch met flink wat positivisme en ambitie opgestarte herziening van de bomenlijsten van de gemeente Binnenmaas? Deze week (9-2-2017 om precies te zijn) kregen we een reactie binnen van de gemeente op onze vragen hierover. Onder voorbehoud zal er in de 2e helft van dit jaar werk worden gemaakt van dit project.

Wij hopen van harte dat dit ook daadwerkelijk zal gaan gebeuren, want het project heeft nu bijna vijf jaar stil gelegen. En waarom het zolang moest duren is niet duidelijk geworden. Maar goed, we houden de moed erin en duimen nu maar dat we met zijn alleen ('Fraxinus Excelsior', gemeente Binnenmaas en tipgevers) aan het einde van dit jaar kunnen zeggen dat er meer waardevolle bomen op de bomenlijsten staan dan einde 2012, toen dit project werd opgestart. Mocht dit niet het geval zijn dan zou de conclusie ook wel behoorlijk zuur zijn: Dan is namelijk alle werk dat wij op dit gebied, met name in 2013 en 2014, hebben verricht voor niets geweest. En dan zijn dus ook alle tips vanuit de bevolking van Binnenmaas nutteloos geweest. In elk geval hebben wij er van onze kant alles aangedaan om (ook met foto's) aan te tonen dat alle genomineerde bomen waardevol zijn en liefst ook extra bescherming verdienen. Het zou prachtig zijn als er begin 2018 een slordige honderd nieuwe bomen prijken op de gemeentelijke bomenlijsten. Overigens is dit project ooit opgestart onder wethouder Wouter Joosten en die is helaas deze week terug getreden. Wat ons betreft jammer, want de contacten met hem verliepen altijd in een plezierige sfeer. (Foto: Wethouder Joosten -rechts- plaats een nieuw bordje bij de Koningin Beatrixboom in 's-Gravendeel, enkele jaren geleden.)

Kap platanen Zoomwijcklaan Oud-Beijerland

In de Oud-Beijerlandse Zoomwijcklaan zijn recent nieuwe bomen geplant. Goed nieuws, zal de argeloze lezer misschien zo op het eerste gezicht denken. Nou, niet bepaald... Natuurlijk, het is altijd goed als men ergens weer wat jonge bomen gaat planten, maar als deze de plaatsvervangers zijn van een groep kerngezonde bomen, die nog niet eens op een derde van hun normale levensverwachting zijn is het hooguit nog maar 'half' goed nieuws.

Een groep buurtbewoners, verzameld in 'De Platanenridders', hebben er met o.a. hulp van de landelijke Bomenstichting alles aan gedaan om de platanen, die eerst op deze locatie stonden te behouden. Jammer genoeg is dit uiteindelijk niet gelukt. Helaas waren er ook de nodige klagers in dit deel van de Zoomwijcklaan, dus het was in dit geval niet mogelijk om met vrijwel alle bewoners een bijna 'gesloten front' te vormen, zoals zes jaar geleden. Ook toen wilde de gemeente (in ander deel van de Zoomwijcklaan) tientallen platanen rooien. Werkzaamheden aan de bestrating en riolering werden toen als voornaamste excuus gebruikt. Destijds bleken er slechts drie klagers te zijn en na massale protesten van o.a. veel bewoners, 'Fraxinus Excelsior', de landelijke Bomenstichting e.a. partijen kon dat nog worden tegengehouden. Eén van de redenen dat het ditmaal fout ging was ondermeer dat de gemeente de bomen die ter discussie stonden op een dusdanig beroerde manier liet snoeien, dat de kronen feitelijk compleet verprutst waren. Op langere termijn zouden de bomen na deze snoei-beurt mogelijk gevaarlijk kunnen worden. Hoe het zover heeft kunnen komen?! Niemand kan daar met zekerheid een vinger achter krijgen, maar er zijn slechts drie mogelijkheden: Pure onverschilligheid, ondeskundigheid of een kwaad willende actie. Welke van deze drie aangevinkt moet worden weet alleen degene die deze snoei-operatie in gang heeft gezet. Zonde van een groep gezonde bomen! Hoelang deze nieuwe bomen er zullen staan? Gelet op het 'klaag gehalte' in dat deel van de Zoomwijcklaan vrees ik dat er binnen 15 jaar opnieuw rumoer zal ontstaan van boomonvriendelijke mensen. De tijd zal leren hoe het daar veder gaat. (Foto: Deze platanen, in een ander stuk van de Zoomwijcklaan, konden zes jaar geleden nog worden gered van de zaag.)

dinsdag 7 februari 2017

60 jaar Nationale Boomfeestdag: Hoeveel regio-gemeenten doen mee?

Dit jaar bestaat de Nationale Boomfeestdag, of Nationale Boomplantdag, zoals sommige mensen deze dag nog steeds noemen, alweer 60 jaar. Een mooie mijlpaal! En in de Hoeksche Waard gaan in elk geval de gemeente Strijen en Korendijk weer meedoen.

Het ziet er helaas naar uit dat er in Oud-Beijerland ook dit jaar geen Boomfeestdag komt, want daar heeft men zeven jaar geleden al 'afscheid genomen' van deze feestelijke dag, omdat het toenmalige college het niet zag zitten om er nog energie in te steken. Er zijn vooralsnog bij ons geen tekenen binnen gekomen die erop wijzen dat men daar van mening gaat veranderen. De gemeente Binnenmaas heeft wel de intentie uitgesproken om weer mee te gaan doen, na vier jaar 'afwezigheid', maar men had nog geen reactie binnen van de scholen in de gemeente. Inmiddels hebben wij zelf ook nog maar eens gebeld met enkele scholen en die verklaarden, althans tegen ons dat zij best mee wilden werken. Mogelijk is er dus sprake van een misverstand of een communicatiestoornis? Wij hebben in elk geval de gegevens van twee scholen die mee willen doen doorgegeven aan de gemeente. Nu maar hopen dat er ook in Binnenmaas in dit lustrumjaar van de Boomfeestdag weer de nodige bomen de grond in gaan. Meer dan bij alle partijen (gemeenten, scholen) 'reclame' maken voor deze dag kunnen wij niet doen. En eigenlijk zou ook dat in deze tijden van klimaatproblematiek niet nodig moeten zijn. 

Dode iep na bijna twintig maanden geruimd...

De iepenziekte is voor iepen dodelijk, dat weet iedereen met een beetje boomverstand. En dus wees een oudere inwoner van Heinenoord 'Fraxinus Excelsior' enkele jaren geleden op het feit dat vlakbij de Heinenoordtunnel een iep stond die duidelijk last had van de iepenziekte. Zelf had hij al tal van overheidsinstanties en de gemeente Binnenmaas gebeld, maar graag wilde hij dat wij er ook nog even achteraan gingen.

Nadat wij een week later de boom zelf hadden bekeken was wel duidelijk dat deze Heinenoorder volkomen gelijk had, want een iep die maar half in blad staat en die in mei al bruine bladeren heeft, daar komt het niet goed meer mee.... Hoe jammer dat ook is. Vroeger was het nog zo dat een zieke iep binnen enkele weken geruimd moest worden, omdat hij immers een besmettingshaard vormt voor andere oudere (Hollandse) iepen in de omgeving. Als de iepenspintkevers (die de ziekte overbrengen) uitvliegen zullen ze uiteraard liefst een plekje zoeken in iepen in de buurt. De alerte inwoner van Heinenoord had zelf al gebeld met de provincie Zuid-Holland, het waterschap, het HWL en met de gemeente Binnenmaas, maar voor alle zekerheid gaven wij als Bomenwerkgroep het in het voorjaar van 2015 ook nog even door aan de gemeente en de provincie. Dan kon het toch bijna niet meer fout gaan zou je denken.... Gelukkig kwamen we er dankzij een ambtenaar van de gemeente achter dat de boom onder de verantwoordelijkheid viel van de provincie, maar omdat wij die ook hadden gebeld, en dit dus al eerder was gedaan door de desbetreffende inwoner van Heinenoord, ging iedereen er wel vanuit dat de boom nu binnen enkele weken weg zou zijn. Niets was minder waar. Zeven, acht weken later werden we weer gebeld door die alerte meneer op leeftijd uit Heinenoord; De inmiddels dode iep stond er nog steeds, maar hij zou nogmaals gaan bellen met de provincie. Dan moest het nu toch goed komen?

Het liep anders.... In de loop van augustus namen ook wij nog even contact op met de provincie, want alweer vijf weken later stond de iep er nog steeds. Ook de gemeente beloofde nogmaals contact te zoeken met de provincie over die dode iep. Helaas, alle inspanningen waren tevergeefs. Eind 2015 stond de dode boom nog steeds morsdood te zijn! Inmiddels bleek dat nog een inwoner van Heinenoord de provincie had getipt en begin 2016 hoorden wij dat de oudere meneer die ons al eerder had getipt ook nu weer gebeld had met de provincie. Hielp dit? Nee, en om een lang verhaal niet nog langer te maken; de dode iep bleef heel 2016 'gewoon' staan. Dit uiteraard tot ergernis van de mensen die dachten dat ze als oplettende burgers met wat bomenverstand hun best hadden gedaan om de overheden te wijzen op deze zieke en later dode boom. Pas in januari 2017 ging de dode iep dan eindelijk plat! Het had ruim anderhalf jaar geduurd. Je vraagt je toch echt af waar het heen gaat met het boombeheer bij de provincie, als men o.a. een tachtig-plusser en een kleine clubje vrijwilligers nodig heeft om dit soort zaken in de gaten te houden? En dan gaat men vervolgens zelf anderhalf jaar achterover leunen. Niet iets om vrolijk van te worden. (Foto: de dode iep in de zomer van 2015.)



'Wachtlijst' voor bomenlijsten gemeente Binnenmaas

In de loop van 2012 werd vanuit de gemeente Binnenmaas een lovenswaardig project gestart: De hulp van (toen nog een stichting) 'Fraxinus Excelsior' werd ingeroepen om op zoek te gaan naar interessante, beeldbepalende bomen, die mogelijk in aanmerking kwamen voor de bomenlijsten van de gemeente.

'Fraxinus Excelsior' riep op haar beurt daarbij de hulp in van het publiek, want ook particuliere bomen komen immers in aanmerking voor opname op de gemeentelijke bomenlijsten. De respons was positief: Vanuit de bevolking (ondermeer de dorpen Maasdam, Puttershoek en buurtschap Schenkeldijk) kwamen een kleine twintig nuttige tips binnen. 'Fraxinus Excelsior' ging middels ondergetekende ook zelf op onderzoek uit en ook dit speurwerk leverde nog enkele tientallen interessante en waardevolle bomen op. Vervolgens werden in de loop van 2013 alle 'getipte' en gevonden bomen gefotografeerd, opgemeten en waar nodig (bij de particuliere bomen) probeerden we contact te maken met de eigenaren. Daarna werden alle gegevens en de foto's digitaal (via e-mail) doorgegeven aan de gemeente Binnenmaas. In de loop van 2014 kwamen af en toe ook nog tips binnen en ook deze werden weer netjes afgehandeld door ons.

Tot zover alles goed, maar einde 2014 bleek ineens dat het project tot stilstand was gekomen. De genomineerde bomen stonden allemaal nog in de 'wachtkamer'... Begin 2015 deden wij nogmaals navraag, maar ook in dat jaar en in 2016 is er geen beweging meer waargenomen in dit toch ongetwijfeld met goede bedoelingen opgestarte project. Een probleem met onkosten zult u misschien denken? Niet echt, want alle onkosten waren enkele CD-r's, waarop wij alle foto's hadden verzameld. In totaal hebben wij als 'Fraxinus Excelsior' dus enkele tientjes in rekening gebracht. Voor de rest is alles van onze kant kosteloos geregeld. Op dit moment (5-2-2017) is nog steeds niet duidelijk of en in welke vorm dit project nog doorgang kan vinden. En dat is in alle opzichten jammer, al was het alleen maar omdat wij al meerdere keren tegen mensen die destijds 'hun bomen' tipten hebben moeten zeggen dat wij ook niet weten of er nog iets met hun informatie gedaan zal worden? En uiteraard is het ook erg jammer voor de bomen, want als ze op een bomenlijst staan hebben ze in elk geval een klein beetje extra bescherming. De schietwilg in Schenkeldijk, op de foto hieronder, is zo'n boom die al ruim drie jaar geleden werd genomineerd. Nu maar duimen dat het er ooit nog van gaat komen dat de genomineerde bomen daadwerkelijk onderdeel gaan uitmaken van de bomenlijsten van Binnenmaas.

donderdag 26 januari 2017

Boomrijke dijken belangrijk voor Nationaal Landschap Hoeksche Waard

Tijdens de afgelopen herfst zijn er op flink wat plekken in de Hoeksche Waard, onder andere langs dijken in de buurt van Heinenoord, Blaaksedijk, Mookhoek en Strijensedijk zieke en verzwakte bomen verwijderd. Daarnaast werden ook diverse door storm beschadigde bomen gekapt. Het ging in de meeste gevallen om essen en schietwilgen.

Bomenwerkgroep Fraxinus Excelsior hoopt dat nog dit jaar alle opengevallen plekken weer worden opgevuld met nieuwe wilgen en essen. De boomdijken in de Hoeksche Waard zijn namelijk in meerdere opzichten belangrijk voor het Nationale landschap de Hoeksche Waard. Enerzijds zijn bijvoorbeeld de dijken met dubbele rijen essen (o.a. delen Strijensedijk bij Mookhoek en delen van de Blaaksedijk) uniek voor de provincie Zuid-Holland en anderzijds zijn ze ook belangrijk voor de natuurwaarden in de regio. Dit geldt uiteraard voor alle boomdijken in de regio, omdat deze zich als groene 'linten' door het polderlandschap slingeren. Maar de dijken met essen bieden daarnaast nog enkele extra pluspunten. De kronen van de essen laten relatief veel licht door, waardoor een fraaie spreiding van het zonlicht ontstaat. En het feit dat de essen behoorlijk wat zonlicht doorlaten betekent ook dat ze een interessante onderbegroeiing mogelijk maken. Alle dijken, maar zeker ook de dijken met dubbele rijen essen zijn natuurlijk ook belangrijk voor de esthetische waarden van het Nationale landschap. Foto's van bijvoorbeeld de Mookhoek/Strijensedijk en Blaaksedijk, die op de sociale media worden geplaatst leveren dan ook steevast veel positieve reacties op, zeker ook van mensen van buiten de Hoeksche Waard. Overigens bieden de boomrijke dijken onderdak aan veel vogelsoorten en kleine zoogdieren en insecten verplaatsen zich via de dijken door het polderland. Veel redenen dus om alles in het werk te stellen de boomrijke dijken in stand te houden.

woensdag 4 januari 2017

Anders kijken naar populieren

Bomenwerkgroep Fraxinus Excelsior heeft in het verleden al eens extra aandacht geschonken aan de populier. Ondermeer middels een fotowedstrijd. Helaas moeten we bijna zeven jaar later constateren dat deze boomsoort nog steeds onder druk staat, ook in de regio Hoeksche Waard.

Hoog tijd dat er weer eens aandacht komt voor de populieren. Het probleem is vooral gelegen in de 'sprookjes' die de afgelopen decennia door sommige boombeheerders de wereld in zijn geholpen. Als we dit soort mensen zouden moeten geloven dan is het met ondermeer Canadese populieren (verzamelnaam voor de Canadese kweekvormen) al na een jaar of twintig á dertig afgelopen en zijn ze dan 'kaprijp'. Wat velen van ons echter niet weten is de term 'kaprijp' feitelijk is overgenomen uit de bosbouw. Het is dus gewoon een kreet die vooral economische waarde heeft en die aangeeft dat de boom inmiddels groot genoeg is om gekapt te worden. (Met andere woorden: Het is bij pakweg twintig jaar economisch gezien relevant om te kijken of de boom 'kaprijp' is.) Dit is echter wel iets geheel anders dan het doen voorkomen alsof een Canadese populier bijna 'van ellende in elkaar stort' als hij een leeftijd heeft bereikt die ligt tussen de twintig en dertig jaar. Laten we er maar niet omheen draaien: Dit is complete onzin. En wat mij betreft is het ook ronduit kwalijk dat mensen met verstand van zaken dit soort dingen zeggen tegen de media, want het is willens en wetens een verkeerd beeld schetsen voor het publiek.

Franse 'oudjes'
De meeste Canadese populieren-varianten kunnen makkelijk een leeftijd halen van rond de zestig á tachtig jaar. Zowel in de Hoeksche Waard als ook in een stad als Dordrecht staan hiervan meer dan voldoende voorbeelden. Er zijn zelfs monumentale Canadese populieren die ouder zijn dan honderd jaar. De inheemse zwarte populier kan zelfs nog veel ouder worden. In uitzonderlijke gevallen halen die een leeftijd van tussen de tweehonderd en driehonderd jaar. In Frankrijk staan enkele van zulke oude reuzen. Dit zijn bomen met een stamomtrek van bijna tien meter! En ook in onze eigen Hoeksche Waard staat een oude, inmiddels monumentale zwarte populier, die hard op weg is naar de honderdvijftig jaar. Het betreft de 'zwarte van Sint Anthoniepolder'. Een imposante populier langs de oever van de Binnenmaas. De boom is inmiddels rond de honderddertig jaar oud en heeft verleden jaar zonder problemen drie stormen overleefd. Populieren zijn onlosmakelijk verbonden met het Hollandse polderlandschap en daarnaast hebben b.v. zwarte populieren ook nog eens hoge natuurwaarden. Alle reden dus om te stoppen met 't verkopen van kletspraatjes over deze boomsoort en weer eens met andere ogen te gaan kijken de oer-Hollandse populier. Ook in de Hoeksche Waard! (Foto: de zwarte populier in Sint Anthoniepolder.)

'Fraxinus Excelsior' hoopt op revival van Boomfeestdag in regio

Bomenwerkgroep Fraxinus Excelsior heeft voor het nieuwe jaar uiteraard een 'groen en boomvriendelijk' wensenlijstje opgemaakt. Op bomengebied was het afgelopen jaar niet bepaald een jaar om vrolijk van te worden, dus beter is het om vooruit te kijken naar 2017.

Voor 2017 hoopt 'Fraxinus Excelsior' in elk geval op een revival van de Boomfeestdag in de regio. In 2016 waren het eigenlijk alleen de gemeenten Strijen en Korendijk die nog werk maakten van de Nationale Boomfeestdag. Strijen deed dit middels het aanplanten van een flinke groep prunussen in de Strijense Oranjewijk. Beide gemeenten doen dit jaar weer mee met de Boomfeestdag en met meerdere bomen in beide gemeenten. Het zou mooi zijn als ook andere gemeenten in 2017 de draad van Boomfeestdag weer oppakken. De afgelopen vier jaren deden alleen Strijen en Korendijk nog mee en dat steekt toch schril af tegen bijna 80% van de gemeenten in heel het land, die jaarlijks meedoen aan Boomfeestdag. Gelet op alle aandacht voor het klimaat is het ook erg merkwaardig dat de interesse voor deze dag zo terug is gelopen in de Hoeksche Waard, want bomen zijn o.a. belangrijk voor CO2 'opslag' en het afvangen van fijnstof. Verder hebben meerdere onderzoeken aangetoond dat mensen in een groene omgeving in alle opzichten (zowel fysiek als mentaal) gezonder zijn. Boomfeestdag is van oudsher ook een mooie gelegenheid om de jeugd in contact te brengen met bomen en groen.

Nieuwe aanplant
Door alle werkzaamheden die nodig waren voor de dijkverzwaringen in deze regio zijn er de afgelopen twee jaar veel bomen gesneuveld. In 2017 zal vermoedelijk op flink wat locaties de toegezegde herplant de grond in gaan. Dat betekent dat er aardig wat jonge bomen bij gaan komen in het nieuwe jaar. Verder hoopt 'Fraxinus Excelsior' dat er in 2017 nu eindelijk meer aandacht komt voor beeldbepalende en monumentale bomen. Het stopzetten van de beschermende injecties voor oude Hollandse iepen is met name in 2016 dramatisch uitgepakt. Vier van de negen monumentale iepen bij de Mariënhoeve werden ziek en waarschijnlijk ook meerdere exemplaren langs dijken. Als het in dit temp doorgaat met aantasting door de iepenziekte zullen binnen tien jaar vrijwel alle nog resterende vooroorlogse Hollandse iepen uit het landschap verdwenen zijn. Verder was 2016 een jaar waarin ook nog duidelijk werd dat toch een flink aantal bomen langs de N489 zal verdwijnen. Gelukkig hebben de massale protesten hier ook veel bomen kunnen redden en zal er voor elke boom die weg moet herplant komen. Voor de toekomst is 'herplant' echter lang niet altijd een logisch alternatief. We vergeten dat het zeker 25-30 jaar zal gaan duren voordat zulke jonge bomen ongeveer net zo waardevol zijn (zowel voor de natuur als wat betreft b.v. CO2 opslag) als de volwassen bomen die geruimd zijn. Willen we ook op lokaal en regionaal niveau het klimaat serieus nemen, dan zullen we zorgvuldiger met bomen om moeten gaan en niet telkens bij plannen voor b.v. wegen tientallen of honderden gezonde bomen gaan kappen.

Oude esdoorn krijgt opvolger in Mijnsheerenland

Einde 2016 moest na uitgebreid onderzoek de oude vederesdoorn in het centrum van Mijnsheerenland gekapt worden. De boom stond pal naast de vroegere super, die enkele dagen voordat de boom werd gekapt onder de slopershamer verdween. Buurtbewoners en 'Fraxinus Excelsior' drongen er echter bij de gemeente Binnenmaas op aan de boom te laten staan en hem goed te laten onderzoeken.

Het was voor iedereen met een beetje verstand van bomen wel duidelijk dat de boom behoorlijk op leeftijd was en niet meer in een al te beste conditie verkeerde, maar oudere bomen kunnen soms nog decennia lang overleven, ook al zijn ze niet meer top fit. De gemeente had zelf onderzoek gedaan, maar na overleg werd ook een externe deskundige ingeschakeld. Helaas was de conclusie dat de boom, zeker op de plek waar hij stond, naast een voetpad en een weg, toch te gevaarlijk was. Het onderzoek wees uit dat hij grotendeels hol was en dat meerdere schimmels/zwammen de esdoorn hadden aangetast. Mogelijk had hij nog tussen de vijf en vijftien jaar kunnen leven, maar hij had ook met de eerste de beste storm omver kunnen gaan. Daarom werd uiteindelijk besloten om de boom te kappen. Wel is met de buurtbewoners en Bomenwerkgroep Fraxinus Excelsior afgesproken dat er in het najaar van dit jaar een eindje verderop een plaatsvervanger komt voor de oude esdoorn.

Leeftijd nog onbekend
De exacte leeftijd van de oude esdoorn is nog steeds niet bekend en 'Fraxinus Excelsior' hoopt die met behulp van oude foto's toch nog te kunnen achterhalen, of althans een redelijke schatting te kunnen maken. Ondermeer via de reacties op de sociale media werd duidelijk dat mensen van tussen de 45 en 55 jaar de boom al kenden vanuit hun jeugd, toen zij als kind langs de boom liepen naar school. Vast staat dus de vederesdoorn minstens een jaar of zeventig moet zijn geweest. Maar mogelijk was hij nog een flink stuk ouder. Oude foto's, vooral uit de jaren dertig, veertig en vijftig van de vorige eeuw kunnen een goed beeld geven van hoe oud de boom toen al was. Wie een oud plaatje heeft van het centrum van Mijnsheerenland met de esdoorn goed zichtbaar in beeld kan een jpeg-documentje mailen naar: fraxinus.excelsior@planet.nl