Officieel weblog van de regionale Bomenstichting Fraxinus Excelsior

Welkom op de weblog van Bomenwerkgroep Fraxinus Excelsior. Bomenwerkgroep voor de Hoeksche Waard.

donderdag 26 januari 2017

Boomrijke dijken belangrijk voor Nationaal Landschap Hoeksche Waard

Tijdens de afgelopen herfst zijn er op flink wat plekken in de Hoeksche Waard, onder andere langs dijken in de buurt van Heinenoord, Blaaksedijk, Mookhoek en Strijensedijk zieke en verzwakte bomen verwijderd. Daarnaast werden ook diverse door storm beschadigde bomen gekapt. Het ging in de meeste gevallen om essen en schietwilgen.

Bomenwerkgroep Fraxinus Excelsior hoopt dat nog dit jaar alle opengevallen plekken weer worden opgevuld met nieuwe wilgen en essen. De boomdijken in de Hoeksche Waard zijn namelijk in meerdere opzichten belangrijk voor het Nationale landschap de Hoeksche Waard. Enerzijds zijn bijvoorbeeld de dijken met dubbele rijen essen (o.a. delen Strijensedijk bij Mookhoek en delen van de Blaaksedijk) uniek voor de provincie Zuid-Holland en anderzijds zijn ze ook belangrijk voor de natuurwaarden in de regio. Dit geldt uiteraard voor alle boomdijken in de regio, omdat deze zich als groene 'linten' door het polderlandschap slingeren. Maar de dijken met essen bieden daarnaast nog enkele extra pluspunten. De kronen van de essen laten relatief veel licht door, waardoor een fraaie spreiding van het zonlicht ontstaat. En het feit dat de essen behoorlijk wat zonlicht doorlaten betekent ook dat ze een interessante onderbegroeiing mogelijk maken. Alle dijken, maar zeker ook de dijken met dubbele rijen essen zijn natuurlijk ook belangrijk voor de esthetische waarden van het Nationale landschap. Foto's van bijvoorbeeld de Mookhoek/Strijensedijk en Blaaksedijk, die op de sociale media worden geplaatst leveren dan ook steevast veel positieve reacties op, zeker ook van mensen van buiten de Hoeksche Waard. Overigens bieden de boomrijke dijken onderdak aan veel vogelsoorten en kleine zoogdieren en insecten verplaatsen zich via de dijken door het polderland. Veel redenen dus om alles in het werk te stellen de boomrijke dijken in stand te houden.

woensdag 4 januari 2017

Anders kijken naar populieren

Bomenwerkgroep Fraxinus Excelsior heeft in het verleden al eens extra aandacht geschonken aan de populier. Ondermeer middels een fotowedstrijd. Helaas moeten we bijna zeven jaar later constateren dat deze boomsoort nog steeds onder druk staat, ook in de regio Hoeksche Waard.

Hoog tijd dat er weer eens aandacht komt voor de populieren. Het probleem is vooral gelegen in de 'sprookjes' die de afgelopen decennia door sommige boombeheerders de wereld in zijn geholpen. Als we dit soort mensen zouden moeten geloven dan is het met ondermeer Canadese populieren (verzamelnaam voor de Canadese kweekvormen) al na een jaar of twintig á dertig afgelopen en zijn ze dan 'kaprijp'. Wat velen van ons echter niet weten is de term 'kaprijp' feitelijk is overgenomen uit de bosbouw. Het is dus gewoon een kreet die vooral economische waarde heeft en die aangeeft dat de boom inmiddels groot genoeg is om gekapt te worden. (Met andere woorden: Het is bij pakweg twintig jaar economisch gezien relevant om te kijken of de boom 'kaprijp' is.) Dit is echter wel iets geheel anders dan het doen voorkomen alsof een Canadese populier bijna 'van ellende in elkaar stort' als hij een leeftijd heeft bereikt die ligt tussen de twintig en dertig jaar. Laten we er maar niet omheen draaien: Dit is complete onzin. En wat mij betreft is het ook ronduit kwalijk dat mensen met verstand van zaken dit soort dingen zeggen tegen de media, want het is willens en wetens een verkeerd beeld schetsen voor het publiek.

Franse 'oudjes'
De meeste Canadese populieren-varianten kunnen makkelijk een leeftijd halen van rond de zestig á tachtig jaar. Zowel in de Hoeksche Waard als ook in een stad als Dordrecht staan hiervan meer dan voldoende voorbeelden. Er zijn zelfs monumentale Canadese populieren die ouder zijn dan honderd jaar. De inheemse zwarte populier kan zelfs nog veel ouder worden. In uitzonderlijke gevallen halen die een leeftijd van tussen de tweehonderd en driehonderd jaar. In Frankrijk staan enkele van zulke oude reuzen. Dit zijn bomen met een stamomtrek van bijna tien meter! En ook in onze eigen Hoeksche Waard staat een oude, inmiddels monumentale zwarte populier, die hard op weg is naar de honderdvijftig jaar. Het betreft de 'zwarte van Sint Anthoniepolder'. Een imposante populier langs de oever van de Binnenmaas. De boom is inmiddels rond de honderddertig jaar oud en heeft verleden jaar zonder problemen drie stormen overleefd. Populieren zijn onlosmakelijk verbonden met het Hollandse polderlandschap en daarnaast hebben b.v. zwarte populieren ook nog eens hoge natuurwaarden. Alle reden dus om te stoppen met 't verkopen van kletspraatjes over deze boomsoort en weer eens met andere ogen te gaan kijken de oer-Hollandse populier. Ook in de Hoeksche Waard! (Foto: de zwarte populier in Sint Anthoniepolder.)

'Fraxinus Excelsior' hoopt op revival van Boomfeestdag in regio

Bomenwerkgroep Fraxinus Excelsior heeft voor het nieuwe jaar uiteraard een 'groen en boomvriendelijk' wensenlijstje opgemaakt. Op bomengebied was het afgelopen jaar niet bepaald een jaar om vrolijk van te worden, dus beter is het om vooruit te kijken naar 2017.

Voor 2017 hoopt 'Fraxinus Excelsior' in elk geval op een revival van de Boomfeestdag in de regio. In 2016 waren het eigenlijk alleen de gemeenten Strijen en Korendijk die nog werk maakten van de Nationale Boomfeestdag. Strijen deed dit middels het aanplanten van een flinke groep prunussen in de Strijense Oranjewijk. Beide gemeenten doen dit jaar weer mee met de Boomfeestdag en met meerdere bomen in beide gemeenten. Het zou mooi zijn als ook andere gemeenten in 2017 de draad van Boomfeestdag weer oppakken. De afgelopen vier jaren deden alleen Strijen en Korendijk nog mee en dat steekt toch schril af tegen bijna 80% van de gemeenten in heel het land, die jaarlijks meedoen aan Boomfeestdag. Gelet op alle aandacht voor het klimaat is het ook erg merkwaardig dat de interesse voor deze dag zo terug is gelopen in de Hoeksche Waard, want bomen zijn o.a. belangrijk voor CO2 'opslag' en het afvangen van fijnstof. Verder hebben meerdere onderzoeken aangetoond dat mensen in een groene omgeving in alle opzichten (zowel fysiek als mentaal) gezonder zijn. Boomfeestdag is van oudsher ook een mooie gelegenheid om de jeugd in contact te brengen met bomen en groen.

Nieuwe aanplant
Door alle werkzaamheden die nodig waren voor de dijkverzwaringen in deze regio zijn er de afgelopen twee jaar veel bomen gesneuveld. In 2017 zal vermoedelijk op flink wat locaties de toegezegde herplant de grond in gaan. Dat betekent dat er aardig wat jonge bomen bij gaan komen in het nieuwe jaar. Verder hoopt 'Fraxinus Excelsior' dat er in 2017 nu eindelijk meer aandacht komt voor beeldbepalende en monumentale bomen. Het stopzetten van de beschermende injecties voor oude Hollandse iepen is met name in 2016 dramatisch uitgepakt. Vier van de negen monumentale iepen bij de Mariënhoeve werden ziek en waarschijnlijk ook meerdere exemplaren langs dijken. Als het in dit temp doorgaat met aantasting door de iepenziekte zullen binnen tien jaar vrijwel alle nog resterende vooroorlogse Hollandse iepen uit het landschap verdwenen zijn. Verder was 2016 een jaar waarin ook nog duidelijk werd dat toch een flink aantal bomen langs de N489 zal verdwijnen. Gelukkig hebben de massale protesten hier ook veel bomen kunnen redden en zal er voor elke boom die weg moet herplant komen. Voor de toekomst is 'herplant' echter lang niet altijd een logisch alternatief. We vergeten dat het zeker 25-30 jaar zal gaan duren voordat zulke jonge bomen ongeveer net zo waardevol zijn (zowel voor de natuur als wat betreft b.v. CO2 opslag) als de volwassen bomen die geruimd zijn. Willen we ook op lokaal en regionaal niveau het klimaat serieus nemen, dan zullen we zorgvuldiger met bomen om moeten gaan en niet telkens bij plannen voor b.v. wegen tientallen of honderden gezonde bomen gaan kappen.

Oude esdoorn krijgt opvolger in Mijnsheerenland

Einde 2016 moest na uitgebreid onderzoek de oude vederesdoorn in het centrum van Mijnsheerenland gekapt worden. De boom stond pal naast de vroegere super, die enkele dagen voordat de boom werd gekapt onder de slopershamer verdween. Buurtbewoners en 'Fraxinus Excelsior' drongen er echter bij de gemeente Binnenmaas op aan de boom te laten staan en hem goed te laten onderzoeken.

Het was voor iedereen met een beetje verstand van bomen wel duidelijk dat de boom behoorlijk op leeftijd was en niet meer in een al te beste conditie verkeerde, maar oudere bomen kunnen soms nog decennia lang overleven, ook al zijn ze niet meer top fit. De gemeente had zelf onderzoek gedaan, maar na overleg werd ook een externe deskundige ingeschakeld. Helaas was de conclusie dat de boom, zeker op de plek waar hij stond, naast een voetpad en een weg, toch te gevaarlijk was. Het onderzoek wees uit dat hij grotendeels hol was en dat meerdere schimmels/zwammen de esdoorn hadden aangetast. Mogelijk had hij nog tussen de vijf en vijftien jaar kunnen leven, maar hij had ook met de eerste de beste storm omver kunnen gaan. Daarom werd uiteindelijk besloten om de boom te kappen. Wel is met de buurtbewoners en Bomenwerkgroep Fraxinus Excelsior afgesproken dat er in het najaar van dit jaar een eindje verderop een plaatsvervanger komt voor de oude esdoorn.

Leeftijd nog onbekend
De exacte leeftijd van de oude esdoorn is nog steeds niet bekend en 'Fraxinus Excelsior' hoopt die met behulp van oude foto's toch nog te kunnen achterhalen, of althans een redelijke schatting te kunnen maken. Ondermeer via de reacties op de sociale media werd duidelijk dat mensen van tussen de 45 en 55 jaar de boom al kenden vanuit hun jeugd, toen zij als kind langs de boom liepen naar school. Vast staat dus de vederesdoorn minstens een jaar of zeventig moet zijn geweest. Maar mogelijk was hij nog een flink stuk ouder. Oude foto's, vooral uit de jaren dertig, veertig en vijftig van de vorige eeuw kunnen een goed beeld geven van hoe oud de boom toen al was. Wie een oud plaatje heeft van het centrum van Mijnsheerenland met de esdoorn goed zichtbaar in beeld kan een jpeg-documentje mailen naar: fraxinus.excelsior@planet.nl