Officieel weblog van de regionale Bomenstichting Fraxinus Excelsior

Welkom op de weblog van Bomenwerkgroep Fraxinus Excelsior. Bomenwerkgroep voor de Hoeksche Waard.

woensdag 11 oktober 2017

Plataan Blaaksedijk flink ouder dan gedacht

Dat is nou weer eens leuk bomennieuws: Deze Oosterse plataan aan de Blaaksedijk hadden we dus te jong ingeschat... Einde september langs geweest en even met de aardige eigenaar gepraat (die gelukkig ook blij is met de prachtige plataan) en het bleek al een behoorlijk boompje te zijn vóór de Watersnood. 

Geen boom dus die in 1954 of 1955 is aangeplant, maar eerder in 1935 of 1936. Een daarmee is deze prachtige plataan met een diameter van rond de 90 cm dus minstens tachtig jaar oud. (Bij het aanplanten is het al een boompje van een jaar of vijf á tien, dus de leeftijd komt uit op bijna 90 jaar.) In principe komt hij dus qua leeftijd nu in aanmerking voor de (landelijke) monumentale status en dit gaan we ook even kortsluiten met de gemeente Binnenmaas. Dit soort bomen verdienen alle mogelijk bescherming, zeker als de eigenaar ook gesteld is op zo'n boom. Dan moeten zoveel mogelijk relevante gegevens worden verzameld, want wie weet hoe een volgende eigenaar tegen zo'n boom aankijkt? Nu weten we niet alleen dat de boom minstens 80 jaar oud is, we weten ook dat hij kerngezond is en regelmatig wordt nagekeken en onderhouden door een erkende boomverzorger.


Weer tientallen slachtoffers iepziekte in 2017

Nu de zomer van 2017 er bijna op zit kan Bomenwerkgroep Fraxinus Excelsior de balans opmaken voor wat betreft de besmettingen van oude(re) en monumentale iepen in de regio. De conclusie is wat betreft de vooroorlogse iepen, bomen aangeplant tussen 1926 en 1935 ronduit dramatisch. Minstens tien, maar zeer waarschijnlijk elf bomen zijn ziek geworden, of al dood en in een enkel geval al geruimd.

Naast deze elf beeldbepalende bomen kwamen er meldingen van zieke iepen uit ondermeer Maasdam, 's-Gravendeel en Puttershoek. Ook langs de N217 en bij de A29 en bij de Westdijk werden zieke bomen gesignaleerd. Helaas zijn begin september alleen de bomen die gemeentelijk eigendom zijn geruimd. De dode en zieke iepen die eigendom zijn van b.v. het waterschap, of die onder beheer vallen van het waterschap en provinciale bomen stonden vele maanden na de meldingen nog kaarsrecht, maar tevens morsdood overeind. Dat gold ook voor een aantal dode, vooroorlogse iepen langs de diverse dijken in de Hoeksche Waard. Het gaat dan om bomen langs o.a. de Oud-Bonaventurasedijk en de Oudendijk. Buitenlandse boomdeskundigen die de foto's van de dode, oude iepen onder ogen kregen reageerden onthutst. Van de vijftig oude iepen die halverwege 2016 nog resteerden is de afgelopen dertien maanden nu ruim een vijfde ziek geworden, of reeds al dood en gekapt. Ondanks dat de Hoeksche Waard een Nationaal Landschap is, is er de afgelopen vijf jaren op geen enkele manier meer werk gemaakt van de bescherming van de oude en oudere iepen. De trieste gevolgen daarvan zijn nu zichtbaar in het landschap. Als het in dit tempo doorgaat zullen de vooroorlogse iepen die nog resteren binnen een jaar of vijf verdwenen zijn. Een verarming voor de Hoeksche Waard, volgens 'Fraxinus Excelsior'. Niet voor niets kwalificeerden deskundigen uit Wales, Groot-Brittannië, België en Schotland en de landelijke Bomenstichting eerder de iepen bij het iepenlaantje te Westmaas en de groepjes oude iepen langs de dijken als 'uniek' en 'heel waardevol'. Van de pakweg zeventig bomen die er toen in 2012 nog stonden resteren er nu nog negendertig, hooguit veertig.



Massaal kappen essen lijkt op paniekvoetbal

Ineens is de 'essentaksterfte' groot nieuws in Nederland en dat kwam afgelopen zomer mede door een plan van Staatsbosbeheer om massaal essen (ziek en mogelijk zieke bomen) te gaan kappen. Volgens Staatsbosbeheer is inmiddels al meer dan 80% van de essen in Nederland ziek. De regionale Bomenwerkgroep Fraxinus Excelsior herkent zich niet in die cijfers en ziet ook niets in het massaal kappen van essen.

Ondertussen heeft men in Nisserwaard al laten weten om de essen, die worden bedreigd door een schimmel, nog niet te gaan kappen. Volgens ondermeer de opzichter van het Hartelpark in Spijkenisse is dit geen oplossing. De Hoeksche Waardse bomenwerkgroep sluit zich daar van harte bij aan. In Nisserwaard gaat men wel de zieke/dode takken van de essen verwijderen. Een veel logischere optie, volgens 'Fraxinus Excelsior'. 'Wij hebben de afgelopen weken zelf onderzoek gedaan naar essen, vooral in de omgeving van 's-Gravendeel, Schenkeldijk, Mookhoek en langs de N217. Er zijn in dat gebied zelfs groepen en groepjes essen waar geen zieke boom tussen staat. Althans, het is nergens zichtbaar aan de bladeren (die snel verdorren, meestal ergens bovenin de kroon) of aan dode takken. Langs de N217 in de buurt van 's-Gravendeel staan meerdere groepjes jonge essen en in die drie groepen, samen zo'n veertig bomen, vonden we maar één zieken boom. Ook het essenbosje bij de Kiltunnel, dat uit vele tientallen essen bestaat, staat er dit jaar prima bij. Bijna geen dor blad te zien. Langs de dijken en op de geluidswal bij 's-Gravendeel staan wel een aantal slechte exemplaren, maar zeker geen 80%, hooguit 30-40% is ziek. Om nu alle essen te gaan kappen is wat ons betreft paniekvoetbal'.

Volgens sommige deskundigen zijn er aanwijzingen dat sommige kweekvormen, zoals de smalbladige essen minder vatbaar zijn voor de schimmelziekte. Het beeld in 's-Gravendeel en naaste omgeving lijkt dit te bevestigen. Een groep smalbladige essen op het vroegere Evides terrein staat er prachtig bij. In de kronen zitten geen dorre bladeren, maar gewoon jong blad. De slechte essen in 's-Gravendeel en langs de N217 waren deels al in mindere conditie en hebben ook niet bepaald een ideale standplaats. 'Wij hopen dat het gezonde verstand gaat zegevieren en dat er versneld gezocht wordt naar oplossingen. Wat ons betreft is dat zoeken naar resistente, of minder vatbare soorten en ook kijken naar remedies. We hebben uiteindelijk ook een middel gevonden tegen de iepziekte en inmiddels lijkt de warmtebehandeling bij zieke kastanjes ook succesvol. Staatsbosbeheer ligt niet voor niets met regelmaat onder vuur van bekende natuurbeschermers, zoals Rob Bijlsma. Men kiest volgens sommigen te snel voor kap en hier lijkt dat ook weer te gebeuren. Wij hopen dat andere regio's het voorbeeld van Nisserwaard volgen', aldus Arie Pieters van 'Fraxinus Excelsior'.


'Fraxinus Excelsior' wil behandeling van beeldbepalende paardenkastanje

De bloedingsziekte heeft de afgelopen vijftien jaar heel wat schade aangericht aan met name witte paardenkastanjes in ons land. Maar er lijkt nu steeds meer licht te verschijnen aan het einde van de tunnel. Omdat er ook in de Hoeksche Waard een aantal oude en monumentale paardenkastanjes staan, heeft Bomenwerkgroep Fraxinus Excelsior de recente ontwikkelingen rond deze ziekte nauwlettend gevolgd.

Ondermeer net buiten de Hoeksche Waard ging de gemeente Dordrecht aan de slag met de zogenaamde 'warmtebehandeling'. Dit gebeurde ondermeer bij enkele zieke, monumentale (witte) paardenkastanjes bij Eetcafé De Wilhelminaboom. Er was al eerder wetenschappelijk aangetoond, in wat men dan een gecontroleerde omgeving noemt, dat deze warmtebehandeling werkt, maar einde vorig jaar bleek dat ook de behandeling van o.a. de zieke kastanjes bij 'De Wilhelminaboom' zijn werk had gedaan. Recent is men van 'Fraxinus Excelsior' zelf wezen kijken, aan de overzijde van de Dordtse Kil, bij de behandelde paardenkastanjes en inderdaad; ze staan er nu weer net zo mooi bij als vijf jaar geleden, voordat ze ziek werden.

Beeldbepalende paardenkastanje behandelen
Gelukkig is de 130 jaar oude, monumentale paardenkastanje aan het Dokter van der Bijlplein in 's-Gravendeel nog steeds gevrijwaard van de bloedingsziekte, maar dit geldt niet voor één van de grootste, beeldbepalende paardenkastanjes in Maasdam, die nog niet de monumentale status heeft. Een kleine tien jaar geleden werd bij deze boom de ziekte vastgesteld, maar elke keer blijkt deze boom zich weer 'op te kunnen richten' en dus blijft hij nog steeds stand houden. Deze zomer staat hij er zelfs weer wat beter bij dan verleden jaar. Nu duidelijk is dat de warmtebehandeling ook in de praktijk succesvol is heeft 'Fraxinus Excelsior' bij de gemeente Binnenmaas het verzoek neergelegd om deze boom, tenslotte één van de grootste paardenkastanjes van de gemeente, ook te behandelen. Gelet op de huidige conditie van de boom en de nu bekende onderzoeksgegevens is dit nog goed mogelijk. Naar de mening van 'Fraxinus Excelsior' is deze boom altijd al een aanwinst geweest voor het Nationale Landschap H.W. en dit kan nu ook zo blijven.